Znacie to z domu, z pracy i z własnej głowy: „przejdzie”. Boli, ale przejdzie. Dziwnie, ale przejdzie. Mężczyźni chodzą do lekarza rzadziej niż kobiety, a umawiają się na wizytę zwykle wtedy, gdy ktoś ich do tego zmusi. Listopad jest od tego, żeby ktoś w końcu zapytał: a ty, kiedy ostatnio?
Co to jest Movember
Movember, po polsku Wąsopad, to listopadowa akcja, w której mężczyźni zapuszczają wąsy, żeby zwrócić uwagę na trzy sprawy: raka prostaty, raka jądra i zdrowie psychiczne. Wąsy są pretekstem do rozmowy, nie celem. Ważniejsze jest to, co dzieje się po rozmowie: że ktoś umówi się na wizytę, zrobi badanie albo zadzwoni po pomoc.
Krakowska akcja: 14 listopada, Galeria Bronowice
Jedyny potwierdzony przez nas termin bezpłatnych badań w Krakowie w listopadzie to sobota 14 listopada, Galeria Bronowice, ul. Stawowa 61, w godz. 10.00–20.00. Organizuje je Fundacja Nie Warto wraz z partnerami w ramach kampanii „Mosznowładcy 2026”. Dwa gabinety, dwa rodzaje badań:
| Kto | Badanie | Jak długo trwa |
|---|---|---|
| Mężczyźni 18–40 lat | USG jąder | kilka minut, wynik od razu |
| Mężczyźni po 40. roku życia | test PSA z kropli krwi z palca | wynik w ciągu ok. 10 minut |
Według organizatorów nie trzeba skierowania ani zapisów, obowiązuje kolejność zgłoszeń, a liczba testów PSA na wydarzeniu jest ograniczona. Na USG wystarczy zadbać o higienę osobistą, a na test PSA nie trzeba przychodzić na czczo. Harmonogram bywa zmieniany, dlatego przed wyjściem sprawdź go na stronie akcji (mosznowladcy.pl). Źródła: Zwrotnik Raka, Gemini.
Uczciwie trzeba dodać, że akcja odbywa się w centrum handlowym, a takie wydarzenia mają też cel marketingowy. Nie widzimy w tym nic złego, ale wiedz, że to akcja fundacji i partnerów, a nie programu miasta czy NFZ.
Czego takie badania nie obiecują
Test PSA z kropli krwi to badanie jakościowe, czyli „jest podwyższony lub nie”. To sygnał, żeby iść do lekarza, a nie diagnoza. Podobnie USG jąder na akcji to krótkie badanie przesiewowe, a nie pełna wizyta u urologa. Zwrotnik Raka zaznacza, że nie ma wystarczających dowodów, które uzasadniałyby rutynowe przesiewowe USG jąder u wszystkich mężczyzn bez objawów, a ryzyko raka prostaty rośnie wraz z wiekiem i dotyczy głównie mężczyzn po 45. roku życia. Czy i kiedy się badać, to decyzja, którą najlepiej podjąć z lekarzem rodzinnym albo urologiem.
Co z liczbami? Portal Gemini podaje, że w Polsce rocznie raka jądra rozpoznaje się u ponad tysiąca mężczyzn, głównie w wieku 15–40 lat, i że liczba zachorowań rośnie. Liczby krajowe i małopolskie sprawdzimy w Krajowym Rejestrze Nowotworów i opiszemy w jednym z kolejnych tekstów, razem z tym, ile w Krakowie czeka się na urologa.
Kiedy nie czekać na akcję
Na badania nie trzeba czekać do listopada. Jeśli coś cię niepokoi, idź do lekarza rodzinnego albo umów się do urologa. Portal TVP Rzeszów wymienia wśród objawów, które powinny skłonić do wizyty, osłabiony strumień moczu, częste oddawanie moczu i krew w moczu. Dla dorosłych działa też program „Moje Zdrowie”, w którym według serwisu Halo Doctor można bezpłatnie zrobić podstawowe badania krwi i moczu, a pakiet dla mężczyzn może zależnie od wieku i ankiety obejmować PSA. Warunki sprawdź w swojej przychodni.
Wąsy to nie tylko prostata i jądra: zdrowie psychiczne
Trzeci filar Movember jest najtrudniejszy do pokazania, bo nie ma go jak zbadać w galerii. Mężczyźni częściej niż kobiety milczą o kłopotach i rzadziej szukają pomocy. Jeśli ty albo ktoś bliski jest w kryzysie, możesz zadzwonić: 116 123 (telefon zaufania dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym), 800 70 2222 (Centrum Wsparcia dla osób w kryzysie psychicznym, całodobowo) albo 112 w nagłym zagrożeniu życia. O kolejkach do pomocy psychiatrycznej w Krakowie napiszemy osobno.
Co dalej w naszym cyklu
- 14 listopada: jesteśmy w Galerii Bronowice. Relacja z akcji: ile osób, jaka kolejka, co mówią badający.
- Kolejki: zapytamy NFZ, ile czeka się w Krakowie na urologa, onkologa i poradnię zdrowia psychicznego, i opublikujemy odpowiedź w całości w Rozliczamy.
- Dane: zachorowania na raka prostaty i jądra w Małopolsce z Krajowego Rejestru Nowotworów.
- Zdrowie psychiczne mężczyzn: gdzie szukać pomocy w Krakowie.
- Wąsy tygodnia: krakowskie kluby, firmy i ludzie, którzy zapuścili wąsy w dobrej sprawie. Jeśli chcesz się pochwalić, napisz przez formularz.
Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Źródła: Zwrotnik Raka, Gemini (poradnik zdrowotny), TVP Rzeszów, Halo Doctor, informacje organizatorów akcji. Stan na 1 listopada 2026 r.
