1 listopada zapytaliśmy Małopolski Oddział NFZ, ile w Krakowie czeka się na urologa, onkologa i pomoc psychiatryczną, ile osób trafia na szybką ścieżkę onkologiczną z rakiem prostaty i jądra i ile robi się badań PSA. Odpowiedź przyszła 12 listopada, w ustawowym terminie. Publikujemy ją w całości (PDF).
Urolog: trzy miesiące czekania, ale krócej niż rok temu
Według NFZ na 1 października 2026 r. pacjent w stabilnym stanie czekał na pierwszą wizytę w krakowskiej poradni urologicznej średnio 92 dni. Połowa pacjentów czekała krócej niż 87 dni, najdłużej 181 dni. Przypadki pilne czekały średnio 53 dni.
To mniej niż na początku 2025 r., kiedy średnia wynosiła 104 dni, a rekordzista czekał 268 dni. W całej Małopolsce jest gorzej: średnio 104 dni w przypadku stabilnym i 46 w pilnym, maksymalnie 304 dni.
| Kraków, pierwsza wizyta | Średnio (stabilny) | Średnio (pilny) | Najdłużej (stabilny) |
|---|---|---|---|
| Poradnia urologiczna, 1.01.2025 | 104 dni | 55 dni | 268 dni |
| Poradnia urologiczna, 1.10.2026 | 92 dni | 53 dni | 181 dni |
| Poradnia onkologiczna, 1.01.2025 | 40 dni | 14 dni | 136 dni |
| Poradnia onkologiczna, 1.10.2026 | 40 dni | 18 dni | 126 dni |
| Poradnia zdrowia psychicznego, 1.10.2026 | 40 dni | 3 dni | 124 dni |
Źródło: Małopolski OW NFZ, odpowiedź z 12 listopada 2026 r. Przypadki stabilne i pilne według kategorii z list oczekujących.
Onkolog: 40 dni, pilni czekają dłużej niż rok temu
Do krakowskiej poradni onkologicznej w trybie stabilnym czeka się średnio 40 dni, tyle samo co na początku 2025 r. W przypadkach pilnych średnia wydłużyła się z 14 do 18 dni.
Z umów wynika, że w 2026 r. poradnie urologiczne w Krakowie prowadzi 20 świadczeniodawców, a onkologiczne 11. U 15 z 20 placówek urologicznych i 5 z 11 onkologicznych wykonane świadczenia już przekraczają wartość tegorocznych umów. NFZ zaznacza, że to zakresy nielimitowane: nadwykonania są dopłacane, od drugiego półrocza 2026 r. zwykle po zamknięciu roku.
Rak prostaty i jądra: szybsza ścieżka, ale z gwiazdką
Kartę diagnostyki i leczenia onkologicznego (DiLO) z rozpoznaniem raka prostaty lub jądra wystawiono w Małopolsce 2111 razy w 2024 r., 2378 razy w 2025 r. i 1967 razy od stycznia do września 2026 r.
Średni czas od wystawienia karty do rozpoczęcia leczenia spadł z 65 dni w 2024 r. do 61 w 2025 r. i 43 dni w 2026 r. Wynik za 2026 r. trzeba czytać ostrożnie. NFZ liczy go tylko dla kart, przy których jest już data leczenia, czyli dla 1115 z 1967. Pacjenci, którzy jeszcze czekają, nie są w tej średniej.
Badania PSA: coraz więcej, ale bez programu
Liczba badań PSA finansowanych przez NFZ w Małopolsce rośnie. W poradniach specjalistycznych i szpitalach wykonano ich ok. 108 tys. w 2024 r., ok. 148 tys. w 2025 r. i ok. 148,5 tys. w samych dziewięciu miesiącach 2026 r. Najwięcej u mężczyzn w wieku 50–69 lat (72,7 tys. w 2026 r.) i po siedemdziesiątce (66,5 tys.). Lekarze rodzinni zlecili kolejne 176 tys. badań w 2025 r. i 96 tys. w pierwszym półroczu 2026 r.
Programu badań przesiewowych w kierunku raka prostaty ani raka jądra nie ma. „Narodowy Fundusz Zdrowia oraz Ministerstwo Zdrowia nie realizują programu badań przesiewowych” w tym kierunku – odpisał NFZ.
To nie jest tylko polski wybór. Badanie PSA u zdrowych mężczyzn bywa sporne, bo oprócz groźnych nowotworów wykrywa też zmiany, które nigdy by nie zaszkodziły, a ich leczenie ma skutki uboczne. Rada Unii Europejskiej w 2022 r. zaleciła jednak państwom rozważenie zorganizowanych programów, w których badanie PSA łączy się z rezonansem magnetycznym. W Polsce takiego programu na razie nie ma. Decyzję o badaniu warto podjąć razem z lekarzem rodzinnym.
Co z tego wynika
- Do urologa zapisz się od razu, gdy coś niepokoi. Trzy miesiące to średnia, a skierowanie z oznaczeniem „pilne” skraca kolejkę mniej więcej o połowę.
- Szukaj krótszych terminów w całej Małopolsce i w Informatorze o terminach leczenia NFZ (terminyleczenia.nfz.gov.pl). Różnice między placówkami są duże.
- O PSA pytaj lekarza rodzinnego. Może zlecić badanie w ramach NFZ, także w programie „Moje Zdrowie”.
- Jeśli kryzys jest psychiczny, nie czekaj 40 dni na poradnię: Centrum Zdrowia Psychicznego przyjmuje bez skierowania, w pilnej sprawie w ciągu 72 godzin. Wszystkie miejsca na mapie: pomoc psychiczna w Krakowie, a o kryzysie u mężczyzn piszemy w naszym tekście o mężczyznach i kryzysie.
W sobotę 14 listopada w Galerii Bronowice (10.00–20.00) można bezpłatnie zrobić USG jąder i test PSA w ramach akcji „Mosznowładcy”. Szczegóły w naszym poradniku Movember. Wniosek do NFZ i odpowiedź są w Rozliczamy.
Źródła: Małopolski Oddział Wojewódzki NFZ, pismo NFZ06-WO I.0143.136.2026 z 12 listopada 2026 r. (odpowiedź na wniosek Krakowskiego Raportu z 1 listopada); zalecenie Rady UE z 9 grudnia 2022 r. w sprawie badań przesiewowych w kierunku nowotworów. Tekst nie zastępuje porady lekarskiej.
