Krakowianie odwołali prezydenta Aleksandra Miszalskiego w referendum 24 maja. Za odwołaniem zagłosowało 171 581 osób. Sąd Apelacyjny w Krakowie 28 lipca prawomocnie oddalił zażalenie w sprawie ważności referendum, co otworzyło drogę do przedterminowych wyborów.
Premier wyznaczył je na niedzielę 27 września — rozporządzenie ukazało się w Dzienniku Ustaw 31 lipca. Ewentualna druga tura odbędzie się 11 października.
Kampania będzie krótka i gęsta. Kandydaci zdążą powiedzieć wiele rzeczy, których nikt później nie odtworzy z pamięci. Dlatego zaczynamy notować.
Co trafia na naszą listę
Notujemy wyłącznie konkretne deklaracje ze wskazanym źródłem: wywiadem, wystąpieniem w debacie, programem wyborczym albo wpisem kandydata w mediach społecznościowych.
Obietnica wchodzi na listę, jeśli da się odpowiedzieć na pięć pytań:
| Element | Co sprawdzamy |
|---|---|
| Kto | imię, nazwisko, komitet |
| Co | konkretne działanie, nie kierunek |
| Ile | liczba, zakres, lokalizacja |
| Do kiedy | termin albo jego brak (też odnotowujemy) |
| Skąd wiemy | data, miejsce, link lub nagranie |
„Więcej zieleni w mieście" nie przechodzi tego testu. „Sto nowych drzew przy alejach Trzech Wieszczów do końca 2027 roku" — przechodzi.
Zapowiedzi warunkowe zapisujemy razem z warunkiem. Jeśli kandydat mówi „zrobię to, jeśli rząd dołoży połowę", to właśnie tak brzmi obietnica — i tak ją ocenimy.
Czego nie robimy
Nie oceniamy, czy obietnica jest dobra. Nie rozstrzygamy sporów programowych za czytelnika. Nie przypisujemy kandydatom intencji.
Sprawdzamy jedną rzecz: czy powiedziane zamieniło się w zrobione.
Nie publikujemy też deklaracji zasłyszanych. Jeśli nie mamy nagrania, transkrypcji, publikacji albo wpisu — obietnicy nie ma na liście, choćby wszyscy o niej mówili.
Jak będziemy oznaczać statusy po wyborach
Po ogłoszeniu wyników przechodzimy w tryb rozliczania. Każda obietnica zwycięzcy dostaje jeden z sześciu statusów:
| Status | Co oznacza |
|---|---|
| Zrealizowana | zrobione w zapowiedzianym kształcie |
| W realizacji | są uchwała, przetarg, umowa albo pieniądze w budżecie |
| Zmieniona | zrobione, ale w innym zakresie lub terminie |
| Zablokowana | rzecz poza kompetencjami prezydenta albo odrzucona przez radę |
| Niezrealizowana | termin minął, nic się nie wydarzyło |
| Porzucona | prezydent sam wycofał się z zapowiedzi |
Przy każdej zmianie statusu dopisujemy podstawę: numer uchwały, pozycję w budżecie, datę sesji, odpowiedź urzędu. Bez tego status jest opinią, a nie ustaleniem.
Dlaczego „zablokowana" to osobna kategoria
Prezydent miasta nie może wszystkiego. Część zapowiedzi wymaga zgody Rady Miasta Krakowa, część — decyzji wojewody, ministerstwa albo GDDKiA. Podatki lokalne, opłaty, plany miejscowe, spółki miejskie i budżet mają różne ścieżki i różne bezpieczniki.
Wrzucanie takich spraw do worka „nie dowiózł" byłoby nieuczciwe. Rozdzielamy więc brak działania od braku możliwości — i przy każdym takim przypadku pokazujemy, gdzie utknęła sprawa.
To działa również w drugą stronę. Jeśli kandydat obiecuje coś, na co prezydent miasta nie ma wpływu, odnotujemy to już na etapie kampanii.
Kalendarz, który warto mieć pod ręką
| Data | Co się dzieje |
|---|---|
| do 17 sierpnia | zawiadomienie komisarza o utworzeniu komitetu wyborczego |
| do 24 sierpnia | powołanie miejskiej komisji wyborczej |
| 3 września, godz. 16.00 | koniec zgłaszania kandydatów |
| do 14 września | obwieszczenie o zarejestrowanych kandydatach |
| 25 września, godz. 24.00 | koniec kampanii, początek ciszy wyborczej |
| 27 września, godz. 7.00–21.00 | głosowanie |
| 11 października | ewentualna druga tura |
Najważniejsza data z punktu widzenia tego działu to 14 września. Od niej do ciszy wyborczej zostaje jedenaście dni — cała realna kampania.
Jak sprawdzić obietnicę samodzielnie
Nie trzeba nam wierzyć na słowo. Wszystkie źródła, z których korzystamy, są jawne:
- BIP Miasta Krakowa — uchwały, zarządzenia prezydenta, protokoły sesji. Skróty do najważniejszych działów zebraliśmy w przewodniku po urzędzie.
- Budżet miasta i Wieloletnia Prognoza Finansowa — jeśli inwestycji nie ma w WPF, nie ma jej naprawdę. Dochody i wydatki miasta pokazujemy w dziale Finanse Krakowa.
- Transmisje i nagrania sesji Rady Miasta — kto jak głosował i co powiedział.
- Wniosek o informację publiczną — urząd ma co do zasady 14 dni na odpowiedź, z możliwością przedłużenia do dwóch miesięcy. Wystarczy e-mail.
Przy każdej pozycji na liście podajemy link do źródła. Jeśli źródło zniknie z sieci, zostawiamy kopię i datę dostępu.
Zgłoś obietnicę albo popraw nas
Ten dział rośnie razem z kampanią. Jeśli słyszeliście deklarację, której u nas nie ma — napiszcie do nas. Najbardziej przydają się zgłoszenia z konkretem: data, miejsce, link, minuta nagrania.
Jeśli uznacie, że coś oceniliśmy źle, poprawimy i odnotujemy poprawkę widocznie, razem z datą. Sprostowanie schowane w stopce nie jest sprostowaniem.
Zobacz tracker obietnic → Kalendarz głosowania, zasady i informacje praktyczne zebraliśmy w przewodniku wyborczym.
